Biegunka zdarza się regularnie zarówno u koni dorosłych, jak i u źrebiąt. Biegunce u źrebiąt poświęciliśmy osobny artykuł. Podobnie jak u ludzi biegunka jest objawem, że w organizmie coś jest nie tak. W wielu przypadkach jest niegroźna i mija sama, ale nie zawsze. W każdej sytuacji bardzo ważne jest pilnowanie, aby Twój koń się nie odwodnił. Każdy kał odbiegający od normy zalicza się do kategorii biegunki. Najczęściej biegunką określa się jednak zbyt rzadki kał i właśnie tej postaci dotyczy ten artykuł.

Jak powstaje biegunka u koni?
Biegunka jest często spowodowana zbyt szybkim przechodzeniem treści pokarmowej przez jelita. Jelita mają wtedy mniej czasu na wchłonięcie wody, więc w kale pozostaje jej więcej. Może to wynikać ze zbyt dużej motoryki (ruchliwości) jelit. Uszkodzenia ściany jelita mogą sprawić, że jelito gorzej wchłania wodę, przez co w kale zostaje jej więcej. Zbyt duża motoryka i uszkodzona ściana jelita powodują także gorsze wchłanianie składników odżywczych. W efekcie Twój koń będzie czuł się gorzej i słabnął.

Jakie są przyczyny biegunki u koni?
Piasek: piasek uszkadza ścianę jelita, przez co gorzej wchłania ona wodę i składniki odżywcze. Konie przebywające na ubogim pastwisku lub na padoku są bardziej narażone na biegunkę piaskową. Mogą one pobierać więcej piasku niż inne konie. Zwykle piasek jest sprawnie wydalany z jelit. Jeśli jednak koń pobierze go za dużo (lub motoryka jelit nie działa w pełni prawidłowo), piasek może zalegać. Gromadzi się wtedy w jelicie ślepym lub okrężnicy. Twój koń może dostać biegunki i/lub kolki. Piasek wywołuje biegunkę (papkowaty kał i/lub mokry ogon), ale konie zazwyczaj nie są przy tym chore.

Żywienie: wiele koni dostaje biegunki na skutek zmian w żywieniu. Przykładem jest jedzenie młodej trawy, gdy konie po zimie po raz pierwszy wychodzą na pastwisko. Młoda wiosenna trawa zaburza florę jelitową. Gdy jelita przyzwyczają się do nowej sytuacji, biegunka zwykle ustępuje sama. Oprócz świeżej trawy biegunkę może też wywołać spleśniała lub zepsuta pasza. Flora jelitowa konia jest w stałej równowadze, dlatego łatwo ją zaburzyć. Potem potrzeba trochę czasu, zanim dostosuje się do nowej sytuacji.

Zły stan uzębienia
Zły stan uzębienia może sprawić, że Twój koń gorzej przeżuwa paszę. Do jelit trafiają wtedy zbyt duże kawałki pokarmu, co może prowadzić do biegunki. Żucie, czyli rozdrabnianie pokarmu, to pierwszy etap trawienia. U koni z problemami z zębami pasza nie jest wystarczająco przeżuwana i rozdrabniana. Wpływa to na dalszy przebieg trawienia. Często widać wtedy niestrawiony kał z dużą ilością wody i mokry ogon.

Sytuacje stresowe u koni
Niektóre konie wrażliwe na stres mogą dostać biegunki. Często dzieje się tak podczas transportu lub na zawodach. Jest to odruch wywoływany przez układ nerwowy.

Salmonella u koni
Salmonella to bakteria i jedna z najczęstszych przyczyn biegunki u koni. Nie każdy koń zachoruje po zakażeniu Salmonellą. Niektórym koniom nic nie dolega, inne ciężko chorują, a nawet mogą paść. Konie z obniżoną odpornością są szczególnie podatne na zakażenie. Salmonellę często obserwuje się w połączeniu z piaskiem i/lub robakami. Konie mają ciężką, wodnistą biegunkę, gorączkę i/lub posocznicę. Nad tą postacią biegunki można ewentualnie zapanować tylko dzięki intensywnemu leczeniu z użyciem kroplówek.

Colitis X u koni
Colitis X, ostre i ciężkie zapalenie jelit, to schorzenie, którego przyczyna nie jest do końca znana. Możliwe przyczyny to stres, długotrwałe stosowanie antybiotyków lub zmiana żywienia. Colitis X jest bardzo niebezpieczne i zagraża życiu Twojego konia, ale na szczęście nie występuje często.

Robaki u koni
Robaki u koni również mogą być przyczyną biegunki. U dorosłych koni zarobaczenie rzadko jest jednak przyczyną biegunki. Biegunka na tle zarobaczenia dotyczy głównie młodszych, rosnących zwierząt.

Jakie są objawy biegunki?
Biegunka może mieć bardzo różne postacie. Może być papkowata lub kleista, ale też wodnista. Konie z biegunką częściej oddają kał, a jego dzienna ilość jest większa niż zwykle. Czasem najpierw wydalany jest rzadki kał, a później już tylko wodnisty płyn. Konie z cięższą biegunką stają się też ospałe i mogą się odwodnić. Dlatego zawsze dbaj o to, aby Twój koń z biegunką miał wystarczający dostęp do wody, i razem z lekarzem weterynarii szukaj przyczyny.

Jak leczy się biegunkę u koni?
W niektórych łagodnych przypadkach koń sam wyzdrowieje. Biegunka spowodowana zmianą paszy lub zjedzeniem dużej ilości młodej trawy także często mija sama. Jeśli biegunka utrzymuje się dłużej niż kilka dni lub Twój koń nie jest w dobrej formie, wezwij lekarza weterynarii.

Biegunka prowadzi do odwodnienia i utraty składników odżywczych. Aby ją skutecznie leczyć, trzeba znaleźć jej przyczynę. Najważniejszym elementem leczenia jest nawadnianie. Twój koń nie może się odwodnić! Przy ciężkiej biegunce konieczne będzie podłączenie kroplówki, dzięki której płyny trafiają bezpośrednio do krwiobiegu. Na podstawie badania krwi lekarz weterynarii zdecyduje o dalszych krokach.

Jak zapobiegać biegunce u mojego konia?
Aby zmniejszyć ryzyko biegunki, możesz zwrócić uwagę na następujące kwestie:

Ważne jest jak największe ograniczenie pobierania piasku. Nie karm więc np. bezpośrednio na piasku, lecz z koryta lub na utwardzonym podłożu. Wypuszczanie koni na ubogie pastwisko również nie jest rozsądne. Możesz regularnie sprawdzać, czy w kale Twojego konia nie ma piasku. W tym celu rozpuść kulkę kału w wodzie (w pojemniku lub rękawiczce). Piasek opadnie wtedy na dno. Odrobina piasku nie jest problemem, a w razie wątpliwości najlepiej skonsultuj się z lekarzem weterynarii.

Najlepiej unikać nagłych zmian paszy. Przyzwyczajaj konia do nowej paszy stopniowo, mieszając ją ze starą przez kilka tygodni. Nie podawaj też paszy o stęchłym zapachu ani spleśniałej – dotyczy to zarówno paszy treściwej, jak i objętościowej. Ważne jest również, aby koń nie pasł się zbyt długo bez przerwy na pastwisku z młodą trawą.