Grudka to zbiorcza nazwa stanów zapalnych i/lub podrażnień skóry w zgięciu pęciny konia. Grudka może rozprzestrzeniać się na przednią część nogi, a nawet wyżej. Najczęściej pojawia się jesienią, ale niektóre konie mogą zmagać się z nią przez cały rok.

Czy każdy koń może zachorować?
Zasadniczo grudka może wystąpić u każdego konia, ale na ogół częściej pojawia się na białych nogach niż na ciemnych. Nie wiadomo jednak dokładnie, dlaczego tak jest. Bardziej podatne na grudkę są też konie z bujnymi szczotkami pęcinowymi, np. konie fryzyjskie i tinkery.

Jak powstaje grudka u koni?
Zwykle do wystąpienia grudki przyczynia się jednocześnie kilka czynników. Kluczowe jest to, że najpierw spada odporność skóry, co pozwala grudce się rozwinąć. Inne czynniki, które (mogą) odgrywać rolę, to: drobne ranki, grzyby/drożdżaki/roztocza i bakterie, nadwrażliwość, nagromadzony brud oraz mokre pastwiska/padoki. U koni gorącokrwistych przyczyną są często wilgoć i brud, natomiast u koni z bujnymi szczotkami pęcinowymi częściej wydają się to być roztocza.

W wielu przypadkach dzieje się tak, że szczotki pęcinowe lub nogi konia stają się mokre. Z mokrych nóg trudno wyczesać piasek i brud. Zanieczyszczenia ocierają następnie skórę w zgięciu pęciny podczas ruchu i powstają drobne ranki. Ranki ulegają zakażeniu – i tak rozwija się grudka. Wilgoć może też wynikać z nadmiernego mycia lub korzystania z aquatrenera bez dokładnego osuszenia nóg.

Jeśli występuje infekcja (np. roztocza, drożdżaki lub grzyby), obniża ona odporność skóry. Roztocza mogą przy tym powodować drobne ranki. Pod szczotkami pęcinowymi łatwo ich nie zauważyć, więc mają czas, aby ulec zakażeniu. Również tutaj dużą rolę mogą odgrywać brud i piasek.

Jakie są objawy grudki?
Grudka może objawiać się na wiele sposobów. Najłagodniejsza postać (grudka rumieniowa) to niewielkie bolesne miejsce na skórze i zaczerwienienie. W cięższej postaci (grudka wypryskowa) często pojawiają się większe i bardziej bolesne rany. Koń może kuleć, a nawet stać na trzech nogach. U koni z przewlekłą grudką rozwija się grudka brodawkowata (kłykcinowata), przy której skóra grubieje i tworzą się fałdy. Wszystkie te postacie mogą wystąpić na całej nodze.

Klasycznie grudka występuje tylko w zgięciu pęciny i towarzyszą jej zaczerwienienie, strupy, obrzęk, bolesność i/lub świąd. Zmiana ma bardzo często okrągły kształt. To najwyraźniejsze cechy, po których rozpoznasz, że Twój koń prawdopodobnie ma grudkę.

Jak leczy się grudkę u koni?
Istnieje wiele różnych poglądów na leczenie grudki. Nie oznacza to, że jedna metoda jest lepsza lub gorsza od drugiej. W leczeniu grudki bardzo ważne jest usunięcie przyczyny. U koni z bujnymi szczotkami pęcinowymi pomocne może być ich ostrzyżenie. Jeśli nagromadziło się dużo brudu, należy go usunąć. Gdy koń ma grudkę, zawsze warto trzymać go w czystym i suchym otoczeniu. Nie wprowadzaj konia do boksu z mokrymi zgięciami pęcin i ogranicz mycie koni podatnych na grudkę do minimum. Na przestrzeni lat opracowano bardzo wiele maści i metod leczenia. Wynika to z jednej strony z tego, że idealnego leczenia jeszcze nie znaleziono, a z drugiej – z wielu możliwych przyczyn. Utrzymywanie zgięcia pęciny w czystości i suchości przez kilka dni i ewentualne wypróbowanie domowego sposobu nie jest samo w sobie problemem. Nigdy jednak nie próbuj leczyć grudki samodzielnie dłużej niż 7 dni – lepiej skonsultować się z lekarzem weterynarii nieco wcześniej.

Czy potrzebuję weterynarza?
We wczesnym stadium wystarczające może być mycie szamponem dezynfekującym (np. betadine) w połączeniu z maścią odkażającą. W niemal wszystkich pozostałych przypadkach zdecydowanie warto, aby konia obejrzał lekarz weterynarii. W razie potrzeby może on pobrać zeskrobinę lub wycinek, aby ustalić przyczynę. Może też przepisać leki przeciwzapalne. Leczenie grudki bywa czasochłonne, a przede wszystkim frustrujące. Każde wsparcie ze strony weterynarza sprawia, że Twój koń szybciej wraca do zdrowia.

W przypadku roztoczy trzeba je odpowiednio zwalczyć – często konieczne jest mycie konia preparatem przeciw roztoczom, dostępnym na receptę od lekarza weterynarii.