Antybiotyki stosuje się do zwalczania chorób. Działają one jednak tylko wtedy, gdy choroby są wywoływane przez bakterie. Bakterie są obecne w otoczeniu i łatwo się przenoszą. Niemal wszystkie bakterie mogą przejść z Twojego zwierzęcia na Ciebie. Niemycie (lub niedokładne mycie) rąk to jedna z głównych przyczyn przenoszenia bakterii. Również bakterie obecne w jajku, na mięsie drobiowym czy na skórze krowy mogą przenieść się na Ciebie.

Choroby wywoływane przez sam organizm, przez robaki, grzyby lub wirusy nie reagują na antybiotyki. Obecnie dużo słyszy się o antybiotykooporności i o tym, że dostępne antybiotyki trzeba stosować „oszczędnie”. W tym artykule wyjaśniamy, jak to dokładnie działa.

Jak działają antybiotyki?
Istnieje wiele rodzajów bakterii – omówienie ich wszystkich wykraczałoby poza ramy tego artykułu. Ponieważ istnieje wiele rodzajów bakterii, potrzebnych jest też wiele rodzajów antybiotyków. Ogólnie dany antybiotyk działa zwykle na kilka rodzajów bakterii. Jednocześnie jedną bakterię może zabić kilka różnych antybiotyków.

Jeśli Twoje zwierzę jest chore, a weterynarz uznał, że potrzebne są antybiotyki, przepisze je. Antybiotyki, które następnie podajesz zwierzęciu (doustnie lub np. w maści), zabijają bakterie wywołujące chorobę. W przypadku rany jest to na przykład ropny stan zapalny wywołany przez bakterie. Antybiotyki często podaje się też przy zapaleniu płuc. Dla (prawie) wszystkich zwierząt istnieją wytyczne, w których określono, jaki rodzaj antybiotyku działa najlepiej przy danej chorobie lub na dane bakterie.

Jak powstaje oporność?
Antybiotyki podaje się w określonej dawce i przez określoną liczbę dni (kuracja). Przykładowo: pół tabletki 2 razy dziennie przez 7 dni. Antybiotyki często trzeba podawać przez kilka dni, ponieważ muszą osiągnąć we krwi odpowiednie stężenie, zanim zaczną naprawdę działać. Również w przypadku rany antybiotyki trzeba podawać dłużej. Celem jest zabicie wszystkich chorobotwórczych bakterii. Nie każda bakteria reaguje na antybiotyk równie szybko. Gdy podasz antybiotyk dziś, zabijesz część bakterii. Gdy podasz go jutro, zabijesz kolejną część. I tak dalej. Jeśli zbyt wcześnie przerwiesz kurację, nie wszystkie bakterie zostaną zabite. Przeżyją najsilniejsze bakterie i te, które najdłużej opierają się antybiotykowi. Te bakterie mają wtedy szansę się namnożyć, przez co choroba wraca. Nowe bakterie są jeszcze trudniejsze do zabicia niż poprzednie, ponieważ przeżyły tylko najsilniejsze. Jeśli powtarza się to wystarczająco często, bakterie stają się oporne – w ogóle przestają reagować na dany antybiotyk. Trzeba wtedy sięgnąć po silniejszy antybiotyk.

Dlaczego trzeba tak ostrożnie stosować antybiotyki?
Oporne bakterie mogą wywołać chorobę także u Ciebie. Jeśli Twoje zwierzę ma ranę, a Ty nie zachowujesz odpowiedniej higieny, bakterie mogą przenieść się na Ciebie – na przykład gdy nie umyjesz dokładnie rąk po posmarowaniu rany albo nie założysz rękawiczek.

Wiele antybiotyków stosowanych u zwierząt jest stosowanych również u ludzi. Nowe antybiotyki odkrywa się rzadko. Dlatego bardzo ważne jest, aby niektóre leki pozostały dostępne dla ludzi. Infekcje bakteryjne u ludzi mogą kończyć się śmiercią. Jeśli antybiotyki nie będą stosowane wystarczająco rozważnie, wkrótce pozostaną tylko bardzo silne, oporne bakterie. Nie będzie już antybiotyków, które mogłyby je zabić, a z taką infekcją trzeba będzie żyć do końca życia.

Co mogę zrobić przeciw antybiotykooporności?
Antybiotyki trzeba stosować bardzo rozważnie. Zawsze stosuj się do zaleceń weterynarza. Nie lecz zwierzęcia na własną rękę – nie podawaj ani mniej, ani więcej antybiotyku! Higieniczne postępowanie z ranami Twojego zwierzęcia jest również bardzo ważne, aby zapobiec przenoszeniu bakterii. Nie każda infekcja wymaga antybiotyku, dlatego zawsze słuchaj porad weterynarza – w końcu to on stosuje się do wytycznych!

W niektórych przypadkach weterynarz musi wykonać antybiogram. Pobiera wtedy od Twojego zwierzęcia próbkę bakterii i zleca w laboratorium ustalenie, który antybiotyk najlepiej podać. Pozwala to uniknąć stosowania niewłaściwego antybiotyku lub podania go w zbyt małej (lub zbyt dużej) ilości. Zawsze warto to zrobić!